Psychoterapeutka
Dr JANINA JANOWSKA
LONDYN - LUBLIN

Artykuł 4

Lęk. Jak powstaje? Dlaczego i u kogo? Jak się przed nim ustrzec? Jak go przezwyciężyć?

Nikomu nie są obce te pytania. Pojęcie i odczuwanie lęku są tak stare jak historia człowieka. Ludzie zawsze się bali, a w naszych czasach mamy podobno więcej powodów do lęku niż kiedykolwiek.

mężczyzna

Przede wszystkim należy pogodzić się z tym, że lęk nieustannie towarzyszy naszej egzystencji. Jest przeżyciem subiektywnym, indywidualnym i doświadczanym przez każdego człowieka. Lęk egzystencjalny jest normalnym doświadczeniem i nawet można powiedzieć, że w specyficzny sposób wzbogaca nasze życie. Może być siłą motywującą do działania, do poznawania, do twórczości, do odpowiedzialności. Słowem – jest pewnego rodzaju przejawem instynktu samozachowawczego, rozwojowego. Jednak bywa też lęk, który jest symptomem nerwicy, lęk patologiczny.

Psycholodzy wyróżniają ponad 800 reakcji uznanych za lękowe lub wspomagające lęk. Lęk patologiczny jest rodzajem niecelowej reakcji mobilizującej organizm. Nie pojawia się z powodu realnego niebezpieczeństwa, lecz spowodowany jest naszymi uporczywymi negatywnymi myślami, wyobrażeniami, sądami, wspomnieniami oraz słowami innych ludzi. Wynikiem psychologicznej mobilizacji lękowej jest wzmożone napięcie mięśni, które z kolei może stać się powodem niebezpiecznych dla zdrowia objawów somatycznych. Typowymi reakcjami fizjologicznymi na tle lękowym są np.: nieregularna praca serca, trudności w oddychaniu, ucisk w klatce piersiowej, zimne poty, dreszcze, zaburzenia trawienne, trudności w zasypianiu, budzenie się w nocy, ciągłe zmęczenie, trudności w koncentracji i w zapamiętywaniu, zawroty głowy, bóle głowy, drżenie mięśni, bóle kręgosłupa.

Ludzie odczuwający wewnętrzny niepokój zauważają u siebie poirytowanie, kompulsywne, natrętne przeżywanie pewnych myśli, skłonność do zamartwiania się lub do ustawicznego wykonywania pewnych czynności takich np. jak układanie przedmiotów, sprzątanie, wycieranie kurzu, sprawdzanie, itp. Osoby te są potocznie spostrzegane jako słabe, egocentryczne, histeryczne, wymagające oparcia i pomocy. Ich dramat polega również na tym, że podejrzewają u siebie konkretną, somatyczną chorobę, odwiedzają lekarzy, którzy jednak nie potwierdzają tych podejrzeń. W takim przypadku nie jest to jednak powód do radości tylko oczywiście niedowierzanie lekarzom i poszukiwanie takiego, który wreszcie stwierdzi chorobę.

Lęk to cierpienie, hamuje energię życiową, uniemożliwia radość płynącą z życia. Lęk niekontrolowany nasila się z wiekiem. W podeszłym wieku może stać się jedynym doświadczanym przeżyciem (fobie, natręctwa).

Nie można pozwolić sobie na to, by nasze tendencje lękowe utrwalały się bądź rozwijały. Jeżeli jednak chcemy przezwyciężyć własny lęk, musimy zdobyć minimum wiedzy na temat przyczyn jego powstawania oraz sposobach kontrolowania i likwidowania.

kobieta

Ludzie doświadczający lęku, mówią o nim jak o zjawisku irracjonalnym i z tego też powodu czują się bezradni wobec swojego problemu i rzeczywiście – w tym subiektywnym stwierdzeniu, że lęk to przeżycie o charakterze dalece irracjonalnym jest wiele racji, bowiem lęk to reakcja emocjonalna na bodźce płynące głównie z wewnątrz organizmu.

Istnieje wśród psychologów zgodność co do tego, że skłonność do reagowania strachem i lękiem jest właściwością wrodzoną zarówno u ludzi jak i zwierząt, oraz że doznawanie lęku rozpoczyna się wówczas, gdy zadziałają odpowiednio silne bodźce wyzwalające reakcje strachu. Wiadomo również, że bodźcami wywołującymi strach u niemowląt są: nagły hałas, niespodziewane pojawienie się nowego, nieznanego obiektu bądź przedmiotu, krzyk, samotność, nie reagowanie na potrzeby dziecka, słowem wszelkie traumy. Im mniej tych trudnych sytuacji w życiu dziecka tym silniejsza osobowość i szansa na to, że w życiu dorosłym osoba taka będzie sobie radziła.

Co to znaczy w praktyce? Otóż każdy z nas skazany jest na doświadczanie różnego rodzaju stresów, traum, staje w obliczu trudnych sytuacji. Jak to się więc dzieje, że jedni w podobnej sytuacji zaczynają odczuwać lęk, wycofują się z życia , chorują na depresję, a inni radzą sobie, żyją nadal a nawet te trudne problemy przezwyciężają, pokonują i rozwijają się.

Radzą sobie – a więc mimo trudności zachowują równowagę psychiczną, nie tracą nadziei na wyjście z kryzysów, szukają sensu w przeżywaniu trudności losowych te osoby które w dzieciństwie miały zaspokojone takie podstawowe potrzeby jak: bezpieczeństwo psychiczne, bezwarunkową akceptację, miłość i szacunek ze strony najbliższych osób a więc rodziców, opiekunów.

Jeżeli dzieciństwo obfitowało w stresy i brak zaspokojenia potrzeb, to w obliczu trudności życiowych a nawet w sytuacjach społecznych, mogą wystąpić lęki, wycofywanie się z powodu obniżającego się poczucia własnej wartości i samoakceptacji. Warto wówczas zwrócić się o pomoc do terapeuty, który pomoże dokładniej zdiagnozować przyczyny trudności i wyjść „na prostą” w życiu.

W następnym artykule (nr 5) wskażę na sposoby niwelowania lęku poprzez budowanie poczucia własnej wartości i zaufania do siebie.

Tekst Dr Janina Janowska

Wykorzystano zdjęcia z platformy pixabay.com

Top